ABD ve Ürdün, 21 Temmuz 2026'da 2001'den bu yana yürürlükte olan ABD–Ürdün Serbest Ticaret Anlaşması'nı tamamlayan yeni bir Karşılıklı Ticaret Anlaşması imzaladı. Yeni anlaşma daha geniş kapsamlıdır; yalnızca tarifeleri ve mal ticaretini değil, dijital ticareti, hizmetleri, gümrük idaresini, zorla çalıştırma kontrollerini, fikri mülkiyeti, yaptırımları, ihracat kontrollerini ve yatırım güvenliğini de düzenlemektedir.

Anlaşma henüz yürürlükte değildir. Her iki hükümetin — yasama onayı, yürütme onayı veya diğer iç gereklilikler dahil — kendi iç prosedürlerini tamamladığını birbirine bildirmesinden 60 gün sonra yürürlüğe girecektir. İthalatçılar, ihracatçılar ve yatırımcılar, anlaşma resmi olarak yürürlüğe girmeden yeni muameleyi uygulamamalıdır.

Anlaşma, anlaşmanın tarife eklerinde yer alan nitelendirici Ürdün menşeli mallar için ABD tarife muamelesi öngörmektedir. Belirli tarife çizelgeleri ve ürün bazında muamele, eklerde yer alacak olup her şirketin ürün sınıflandırmalarına göre incelenmesi gerekecektir.

Uygulamaya yönelik değerlendirme: İthalatçılar ve ihracatçılar, ekler kamuoyuyla paylaşılır paylaşılmaz ürünlerini tarife ekleriyle karşılaştırmalıdır. Tercihli tarife muamelesini talep etmek için gereken belgeler olan menşe sertifikasyonu gereklilikleri, tedarik zinciri sözleşmelerinde ve gümrük uyum prosedürlerinde gözden geçirilmeli ve güncellenmeli; tercihli muamele anlaşma yürürlüğe girmeden talep edilmemelidir.

Ürdün, nitelendirici ABD standartlarını ve uygunluk değerlendirme prosedürlerini tanıyacak; bu sayede ABD ürünlerinin Ürdün pazarına girişinde mükerrer test ve sertifikasyon ihtiyacı azalacaktır. Bu hüküm, özellikle tıbbi cihazlar, gıda ürünleri ve endüstriyel ekipman gibi düzenlenmiş ürünlerin üreticileri için önem taşımaktadır.

Anlaşma, aşağıdaki temel korumalarla kapsamlı bir dijital ticaret bölümü içermektedir:

• Sınır ötesi veri transferleri: Meşru kamu politikası istisnalarına tabi olarak, verilerin sınır ötesi serbest akışını kısıtlayan önlemlerin yasaklanması.
• Ayrımcı dijital hizmet vergisi yasağı: Ürdün, ABD dijital hizmet sağlayıcılarına karşı ayrımcılık yaratan vergi veya harç uygulamamayı taahhüt etmektedir.
• Kaynak kodu ifşası yasağı: ABD şirketlerinin pazar erişiminin koşulu olarak tescilli kaynak kodunu veya algoritmalarını ifşa etmelerini zorunlu kılan gerekliliklerin yasaklanması.
• Elektronik iletimde gümrük vergisi yasağı: Elektronik yolla iletilen dijital içeriklere uygulanan gümrük vergilerine ilişkin moratoryumun sürdürülmesi.

Uygulamaya yönelik değerlendirme: Ürdün'de faaliyet gösteren ABD teknoloji şirketleri, yazılım sağlayıcıları ve dijital hizmet işletmeleri, mevcut sözleşmelerini ve pazar erişim düzenlemelerini bu yeni korumalar çerçevesinde gözden geçirmelidir. Kaynak kodu ifşası yasağı, hükümet sözleşmeleri veya düzenleyici onayların koşulu olarak algoritma veya yazılım ifşası talepleriyle karşılaşan ya da bu tür taleplerle karşılaşmayı öngören şirketler açısından özellikle önem taşımaktadır.

Ürdün, ABD ihracat kontrolleri, OFAC kısıtlamaları ve yatırım güvenliği önlemleriyle uyum sağlamayı taahhüt etmektedir. Bu önemli hüküm, ABD düzenleyici çerçevelerini ikili ticaret ilişkisine taşımaktadır:

• İhracat kontrolleri: Ürdün, ABD menşeli veya ABD yargı yetkisine tabi mal, teknoloji ve yazılımlar için ABD İhracat İdaresi Yönetmelikleri (EAR) ve Uluslararası Silah Trafiği Yönetmelikleri (ITAR) ile uyumlu kontroller uygulamayı kabul etmektedir.
• OFAC uyumu: Ürdün, yaptırım uygulanan taraflar, ülkeler ve kuruluşlarla yapılan işlemlere yönelik kısıtlamalar dahil olmak üzere ABD Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi tarafından uygulanan ABD yaptırımlarına uymayı taahhüt etmektedir.
• Yatırım güvenliği: Ürdün, hassas sektörlerdeki yabancı yatırıma yönelik kısıtlamalar dahil olmak üzere ABD yatırım güvenliği önlemleriyle uyum sağlamaktadır.

Uygulamaya yönelik değerlendirme: Ürdün'ü ABD menşeli içerik veya teknoloji içeren mallar için transit nokta, dağıtım merkezi veya üretim yeri olarak kullanan şirketler, uyum programlarını bu yeni taahhütler çerçevesinde gözden geçirmelidir. OFAC uyum hükmü, ABD menşeli işlemlerdeki Ürdünlü karşı tarafların ABD yaptırım listelerine karşı tarama yapmasının bekleneceği anlamına gelmektedir.

Anlaşma, özellikle ABD tarifeleri veya ticaret kısıtlamalarına tabi ülkelerden gelen malların tercihli muameleden yararlanmak amacıyla Ürdün üzerinden yönlendirilmesi riskini ele alan güçlendirilmiş transit geçiş ve vergi kaçakçılığı önleme kontrolleri içermektedir.

Anlaşma ayrıca faydaların ağırlıklı olarak üçüncü ülke taraflarına yaradığı durumlarda menşe kurallarını sıkılaştırma yetkisi tanımaktadır. Bu hüküm, üretimi Ürdün üzerinden yönlendirmek amacıyla tedarik zincirlerini yapılandıran şirketler açısından önem taşımaktadır: menşe kuralları sıkılaştırılırsa mevcut tedarik zinciri yapıları tercihli muamele için artık nitelik taşımayabilir.

Uygulamaya yönelik değerlendirme: Ürdün'ü bölgesel üretim merkezi olarak kullanan şirketler — özellikle ABD tarifelerine tabi ülkelerden gelen girdileri içeren tedarik zincirleri bulunanlar — anlaşmanın tercihli muamelesine güvenmeden önce menşe kuralları analizi yapmalıdır. Sözleşmeler, menşe kurallarının sıkılaştırılması riskini ele alan değişiklik hükümleri içermelidir.

Anlaşma, Ürdün'ün kritik mineraller, enerji, elektrik üretimi, telekomünikasyon, ulaştırma ve altyapı sektörlerindeki ABD yatırımları için ulusal muamele korumaları sağlamaktadır. Bu korumalar, potansiyel EXIM Bank ve DFC finansman desteğiyle desteklenmekte olup ABD hükümeti finansmanına uygunluk sağlayabilmektedir.

Uygulamaya yönelik değerlendirme: Ürdün'ün enerji, altyapı veya kritik mineraller sektörlerinde proje değerlendiren ABD şirketleri ve yatırımcılar, anlaşma kapsamında EXIM Bank ve DFC finansmanına uygunluklarını değerlendirmelidir. ABD iştirakleri veya ABD'de kurulu yatırım araçlarına sahip Türk şirketleri de Ürdün merkezli projeler için bu korumalardan ve finansman mekanizmalarından yararlanabilir.

ABD–Ürdün anlaşması, Ürdün'ü içeren bölgesel operasyonları veya tedarik zincirleri bulunan Türk şirketler açısından çeşitli sonuçlar doğurmaktadır:

Ürdün'ün bölgesel merkez olarak kullanımı. Bazı Türk şirketler, Orta Doğu pazarları için Ürdün'ü bölgesel dağıtım veya üretim merkezi olarak kullanmaktadır. Anlaşmanın transit geçiş hükümleri ve menşe kurallarını sıkılaştırma yetkisi, ABD tercihli muamelesine erişmek amacıyla Ürdün üzerinden yönlendirilen tedarik zincirlerinin uyumluluk açısından gözden geçirilmesini gerektirmektedir.

İhracat kontrolü uyumu. Anlaşmanın ihracat kontrolü uyum hükmü, ABD menşeli mal veya teknoloji içeren işlemlerdeki Ürdünlü karşı tarafların ABD ihracat kontrolü gerekliliklerine tabi olacağı anlamına gelmektedir. Ürdünlü müşterilere ABD menşeli mal veya teknoloji tedarik eden Türk şirketler, ihracat kontrolü uyum programlarını gözden geçirmelidir.

Dijital ticaret. ABD müşterilerine veya iş ortaklarına hizmet veren Ürdün'deki operasyonları bulunan Türk teknoloji şirketleri, özellikle veri transferi ve kaynak kodu ifşası korumalarına ilişkin dijital ticaret hükümlerini incelemelidir.

Sözleşme incelemesi. Ürdün'ü kapsayan mevcut sözleşmeler — tedarik anlaşmaları, dağıtım anlaşmaları, ortak girişimler ve yatırım anlaşmaları — menşe sertifikasyonu, gümrük işbirliği, yaptırım ve ihracat kontrolü beyanları, transit geçiş kısıtlamaları, veri transferi hükümleri ile tarife düzeltmesi ve değişiklik hükümleri açısından gözden geçirilmelidir.

ULF New York, Türk şirket ve yatırımcılara ABD ticaret hukuku, ihracat kontrolleri, OFAC uyumu ve sınır ötesi ticari işlemler konularında danışmanlık vermektedir.